Organoïden zijn ‘mini orgaantjes’ of ‘minitumoren’ die men in het lab kan laten groeien en die een natuurgetrouwe afspiegeling zijn van weefsel of een tumor. Organoïden zouden een essentiële bijdrage kunnen leveren aan het NF1-onderzoek. Voor NF1-tumoren bestaat zo’n organoïden technologie echter nog niet, maar Prof. Dr. Hans Clevers, groepsleider Prinses Máxima Center, Dr. Max van Noesel, Oncoloog, Clinical Director Solide tumoren bij het Prinses Máxima Center, en senior onderzoeker Marc van de Wetering zijn ervan overtuigd een nieuw in vitro model te kunnen ontwikkelen in de vorm van NF1-tumor organoïden.
Senior onderzoeker Marc van de Wetering zegt: “Deze NF1-tumor organoïden zullen het mogelijk maken om meer patiënt specifiek onderzoek te doen naar het mechanisme van tumorvorming. Ook verwachten we aan het eind van het project een screeningplatform te hebben waarmee we op zoek kunnen gaan naar nieuwe (betere) medicijnen tegen NF1- tumoren, door middel van het toepassen van zogenaamde drugscreens.”
Beloop
In 2023 is er belangrijke vooruitgang geboekt met de succesvolle creatie van de eerste MPNST organoïden. In 2024 zijn de allereerste drugscreens op MPNSTs succesvol uitgevoerd. Bovendien zijn er de eerste organoïden gegenereerd van plexiforme en cutane neurofibromen in een medium dat door de onderzoekers is ontwikkeld.
Het plan is om deze organoïden te screenen op mogelijke behandelingen. Verder zullen alle types gekarakteriseerd worden, waardoor een beter beeld ontstaat wat de drijvende krachten zijn bij deze verschillende soorten tumoren. En de ontwikkeling van ‘goedaardige’ plexiforme neurofibromen naar ‘kwaadaardige’ MPNSTs zal in het lab in kaart worden gebracht.
Voor dit onderzoek is de beschikbaarheid van neurofibroomweefsel van essentieel belang. Het NF1-expertisecentrum in het Erasmus MC in Rotterdam is zo vriendelijk om dit essentiële weefsel ter beschikking te stellen in een samenwerking tussen de beide centra.
Update november 2025
Nu we alle drie de organoidtypen — plexiforme neurofibromen, cutane neurofibromen en MPNSTs — succesvol kunnen kweken, richten we ons op het in kaart brengen van hun overeenkomsten en verschillen. Parallel hieraan ontwikkelen we een tumorprogressiemodel om te onderzoeken hoe plexiforme neurofibromen kunnen evolueren richting MPNST, gebruikmakend van CRISPR-Cas9-gemedieerde genetische manipulatie. Deze stap zal ons helpen om de onderliggende mechanismen van maligne transformatie beter te begrijpen. Uiteindelijk zal dit platform dienen om gericht nieuwe therapeutische strategieën te testen.
